Rozwiązywanie sporów i prawo cywilne
Sprawy cywilne — od negocjacji, gdy są skuteczne, do procesu, gdy są konieczne.
Spór cywilny jest dla większości klientów wydarzeniem nadzwyczajnym i kosztownym. Dlatego pierwsza decyzja jest często ważniejsza niż dalszy przebieg postępowania: czy negocjować, czy iść do sądu. Praktyka kancelarii obejmuje obie ścieżki — z wyraźnym przekonaniem, że wybór powinien wynikać z analizy konkretnej sprawy, nie z domyślnego nawyku.
Negocjacje i mediacja
Tam, gdzie strony zachowują zdolność do rozmowy, ugoda osiągnięta przed wszczęciem postępowania jest zwykle szybsza, tańsza i mniej obciążająca niż wyrok. Negocjacje prowadzone z udziałem pełnomocnika pozwalają zabezpieczyć interes klienta zarówno co do treści, jak i wykonalności porozumienia. Ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc tytułu egzekucyjnego.
Negocjacje nie są jednak metodą uniwersalną. Gdy druga strona nie odpowiada, próbuje grać na zwłokę albo nie ma intencji wykonania ewentualnego porozumienia, prowadzenie rozmów bez równoległego przygotowania do procesu osłabia pozycję klienta. W praktyce zdarza się, że pisma procesowe są przygotowane wcześniej niż formalna decyzja o pozwie — sama informacja o gotowości procesowej zmienia ton rozmów.
Reprezentacja procesowa
Reprezentacja obejmuje pełen przebieg postępowania cywilnego: od wniesienia pozwu (lub odpowiedzi na pozew), przez postępowanie dowodowe, mowy końcowe, środki zaskarżenia, aż po wykonanie wyroku. W sprawach skomplikowanych dowodowo lub o znacznej wartości przedmiotu sporu szczególne znaczenie ma planowanie postępowania dowodowego — ustalenie, które fakty będą sporne, które wymagają opinii biegłego, które dokumentów z zagranicy.
Praktyka obejmuje sprawy o zapłatę, odszkodowania, kary umowne, niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, a także roszczenia z czynów niedozwolonych. W obszarze prawa rodzinnego — sprawy alimentacyjne, o podział majątku wspólnego, ustalenie miejsca pobytu dziecka, o kontakty.
Spory transgraniczne
Coraz częściej spór ma element międzynarodowy: kontrahent z innego państwa członkowskiego UE, polski wykonawca dla francuskiego inwestora, spadkobierca mieszkający za granicą. Praca z takimi sprawami wymaga wcześniejszego ustalenia czterech warstw: jurysdykcji (gdzie sprawa może lub musi być rozpoznana), prawa właściwego (jakim prawem rządzi się stosunek), uznawania orzeczeń (czy wyrok jednego państwa jest wykonalny w drugim) oraz egzekucji (gdzie i jak doprowadzi się do faktycznego zaspokojenia).
Niewłaściwe ustalenie którejkolwiek z tych warstw potrafi zniweczyć skądinąd słuszne roszczenie. Część z nich można uzgodnić wcześniej — w klauzulach umownych, w wyborze prawa właściwego — i taka praca poprzedza często rzeczywisty spór o wiele lat.
Apelacje i kasacje
Reprezentacja w postępowaniach odwoławczych wymaga innej dyscypliny niż w I instancji. Ograniczone możliwości powoływania nowych dowodów, ścisłe terminy, wymóg wykazania uchybień proceduralnych lub błędów w stosowaniu prawa — to czyni z apelacji odrębną materię. Skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego jest dostępna w ograniczonym zakresie i wymaga wykazania istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby ujednolicenia orzecznictwa.
- 01 Otrzymałeś pozew lub wezwanie do zapłaty i potrzebujesz oceny ryzyka oraz strategii obrony.
- 02 Chcesz dochodzić roszczenia o zapłatę, odszkodowanie lub wykonanie umowy.
- 03 Spór dotyczy podmiotów lub majątku w więcej niż jednym państwie.
- 04 Druga strona unika rozmowy i zastanawiasz się nad mediacją lub negocjacjami z udziałem pełnomocnika.
- 05 Chcesz złożyć apelację lub odpowiedź na apelację po wyroku I instancji.
- 06 Potrzebujesz tytułu wykonawczego lub klauzuli wykonalności w celu egzekucji.
- 01
Ocena sprawy
Analiza dokumentów, ustalenie stanu faktycznego, ocena dowodów i prawa właściwego. Realna prognoza wyniku procesu i kosztów, jako podstawa decyzji o sądzie albo negocjacjach.
- 02
Negocjacje lub przygotowanie pozwu
Próba osiągnięcia ugody, gdy interes klienta jest tym lepiej chroniony niż wyrokiem. Gdy negocjacje nie wchodzą w grę, opracowanie pozwu, kompletowanie dowodów, kalkulacja roszczenia.
- 03
Postępowanie sądowe
Reprezentacja przed sądem powszechnym wszystkich instancji, w tym przed Sądem Najwyższym. Wnioski dowodowe, pisma procesowe, mowy końcowe, środki zaskarżenia.
- 04
Wykonanie wyroku
Współpraca z komornikiem, dochodzenie wykonania w Polsce i — w sprawach z elementem zagranicznym — uzyskanie zaświadczeń i wykonanie orzeczenia w państwie dłużnika.
Spory cywilne z elementem międzynarodowym wymagają wcześniejszego ustalenia jurysdykcji, prawa właściwego i wykonalności orzeczenia. Brzmienie klauzuli prorogacyjnej, miejsce siedziby strony lub położenia mienia może decydować o rozstrzygnięciu wcześniej niż sama materia sporu. W praktyce kancelarii spory dotyczą najczęściej kontrahentów handlowych z Europy Zachodniej, Polaków przebywających za granicą oraz cudzoziemców z roszczeniami w Polsce.
Mediacja czy proces — co wybrać?
Mediacja działa, gdy obie strony chcą rozwiązania i pozostaje przestrzeń kompromisu. Proces jest właściwy, gdy druga strona unika rozmowy, sprawa wymaga ustalenia stanu prawnego ze skutkiem dla osób trzecich albo gdy szybkość egzekucji jest priorytetem. Wybór nie zawsze jest binarny — często negocjacje są prowadzone równolegle z postępowaniem.
Ile trwa proces cywilny w Polsce?
Większość spraw I instancji w sądach okręgowych zajmuje od 12 do 24 miesięcy, choć rozkład wokand i obciążenie konkretnego wydziału mocno wpływają na ten czas. Wraz z apelacją i ewentualną skargą kasacyjną postępowanie może trwać kilka lat. Dla pilnych spraw warto rozważyć zabezpieczenie roszczenia.
Czy zagraniczny wyrok jest wykonalny w Polsce?
W UE wyrok wydany w jednym państwie członkowskim jest co do zasady wykonalny w pozostałych bez odrębnego postępowania o uznanie (rozporządzenie Bruksela I bis). Z państwami spoza UE — zależy od umowy bilateralnej lub wzajemności. Egzekucja wymaga jednak najczęściej polskich procedur formalnych.
Co dzieje się, jeśli druga strona nie wykonuje wyroku?
Po uzyskaniu klauzuli wykonalności sprawę kieruje się do komornika. W przypadku dłużnika za granicą egzekucja odbywa się przez właściwy organ państwa zamieszkania, najczęściej z wykorzystaniem instrumentów europejskich (europejski tytuł egzekucyjny, europejski nakaz zapłaty).
Co dziedziczy się od prawnika prowadzącego negocjacje?
Strategię. Negocjacje prowadzone bez planu na proces są zwykle słabsze. Praca w obu trybach równolegle — możliwa ugoda, gotowe pisma procesowe — zmienia układ sił przy stole rozmów.
Prawo rodzinne i spadkowe
Transgraniczne sprawy rodzinne, rozwody, podział majątku i postępowania spadkowe.
Prawo korporacyjne i handlowe
Bieżące doradztwo dla spółek, M&A, due diligence, RODO i odpowiedzialność członków zarządu.
Prawo nieruchomości
Nabycie i sprzedaż nieruchomości, proces inwestycyjny oraz spory własnościowe.